آخرین نسل پسته در جزیره یونانی

یقیناً اثر تغییرات اقلیمی بر کاهش محصول، بی‌علاقگی نسل‌های جدید به کار پرزحمتی مثل تولید پسته و بازده اقتصادی بالاتر روی مشاغل غیرتولیدی و به اصطلاح کاذب، باعث شده تولید پسته در منطقه اگینا یونان با مخاطره مواجه شود. شاید این وضعیت برای بخش‌هایی از مناطق پسته‌خیز ایران نیز آشنا باشد . در ادامه، گزارشی از تولید پسته در این منطقه ارائه شده است.

چهار کارگر مزرعه با چوب به درخت پسته کوبیدند و دانه‌های رسیده روی برزنت‌ها ریختند. به نظر می‌رسید که محصول فراوان است، اما پسته‌چین‌ها تحت تأثیر قرار نگرفتند.

داسو شپاتا، کارگر آلبانیایی تبار ۴۷ ساله، زیر آفتاب سوزان جزیره آگینای یونان، در میان درختان پربرگ پسته که خوشه‌هایی از میوه‌های قرمز را در خود جای داده‌اند، گفت: «پسته کمی است».

تغییرات اقلیمی برداشت محصول را کاهش داده است. اما دردسرهای دیگری هم وجود داشت؛ فرزندان تمایلی به ادامه کسب و کار خانوادگی خود نداشتند و درختان با ویلاهای تفریحی جایگزین شده بودند.

اِلنی کیپرو، مالک باغ پسته در جزیره آگینا، گفت: «فرهنگ پسته‌داری که ما می‌شناسیم دیگر قابل دوام نیست.»

او گفت: «اگر بخواهیم درختان را نجات دهیم، باید بفهمیم که آنها به چه چیزی نیاز دارند. در غیر این صورت، این اینکار به تاریخ خواهد پیوست».

آگینا به هیچ وجه بزرگترین تولیدکننده پسته نیست، بلکه ایالات متحده و ایران سالانه چند صد هزار تن پسته تولید می‌کنند. اما گفته می‌شود این جزیره توریستی که با کشتی یک ساعت از آتن فاصله دارد خوشمزه‌ترین پسته‌های یونان را دارد.

کیپرو گفت: «طعم خاص از زمین و از آب می‌آید. اما آب کمی شور است». این زن ۸۸ ساله تعداد ۷۵۰ اصله درخت پسته خود را که در یونانی به آنها “ریزا” می‌گویند، خیلی دوست دارد. او به امید فصل خوب، برای درختان آواز می‌خواند و صحبت می‌کند.

او گفت: «در چند سال گذشته، تقریباً هیچ پسته‌ای نداشتیم. بیست کیلوگرم سال گذشته، ۱۰۰ کیلوگرم در دو سال پیش. بنابراین انتظار داشتیم امسال برداشت خوبی داشته باشیم. اما اینطور نیست.»

طبق گزارش اداره آمار یونان، در سال ۲۰۲۳، یونان نزدیک به 22 هزار تن پسته تولید کرد که نسبت به 12 هزار تن در سال ۲۰۱۵ افزایش داشته است. اما سهم آگینا از بیش از ۲۶۰۰ تن به ۲۳۰۰ تن کاهش یافت.

اما در آگینا تعداد درختان بارور پسته و سطح زیرکشت مورد استفاده نیز به‌طور پیوسته کاهش یافته است – برخلاف کل تولید پسته یونان که روندی افزایشی داشته است.

خانه سازی:

کوستاس پپاس، رئیس تعاونی تولیدکنندگان پسته آگینا، گفت: «وضع تولید پسته در دو سال گذشته عمدتاً به دلیل تغییرات اقلیمی بد بود». او گفت: «درختان برای خوابیدن و استراحت به ساعات مشخصی از دمای زیر ۱۰ درجه سانتی‌گراد نیاز دارند. بنابراین اگر زمستان معتدل باشد، برای تولید پسته خوب نیست.»

این تعاونی، پسته را از تولیدکنندگان خود می‌خرد و آنها را به مغازه‌ها و سوپرمارکت‌ها و همچنین در کیوسک‌های مخصوص خود در بندر که مملو از گردشگران است، می‌فروشد. پپاس گفت که معتقد است بیشتر فروشندگان در بندر «پسته را از جاهای دیگر خریده‌اند» زیرا در جزیره به اندازه کافی پسته وجود ندارد.

او خودش تعداد ۲۳۰ اصله درخت دارد – که بیشترشان ماده هستند و پسته تولید می‌کنند، و دو درخت نر بزرگتر هم برای گرده افشانی دارند. پدرش 80 سال پیش تاکستان خانوادگی شان را با این باغ پسته معامله کرد.

این کاپیتان بازنشسته ۷۹ ساله گفت: «دیگر جایی برای کاشت بیشتر نیست. اما در آگینا هم جایی نیست.آنها دارند درخت‌ها را قطع می‌کنند و خانه می سازند.» او وقتی یکی از آشنایان بدون فرزند، بهترین پسته‌اش را برای ساختن خانه‌اش برید، «غمگین، عصبانی و متعجب» شد.

با رونق گردشگری یونان – این عضو اتحادیه اروپا هر ساله رکورد بازدیدکنندگان را می‌شکند – اجاره‌های کوتاه‌مدت در سراسر کشور، به‌ویژه در آتن و همچنین در جزایر، چند برابر شده است.

زمانی که هیچ کاری از دستت برنمی‌آید:

تاناسیس لاکوس، ۵۳ ساله، شاخه‌ای از یکی از ۳۵۰۰ درخت پسته‌اش را بالا گرفت. این درخت پر از میوه‌های تازه بود که وقتی پوستش را کندند، مغزش نمایان شد. او به این نتیجه رسیده که آبیاری درختان باغ با آب بارانی که در زمستان جمع شده بود به رشد آن کمک کرده است.

او گفت که بیشتر تولیدکنندگان «از کاری که پدربزرگشان انجام می‌داد، پیروی می‌کنند. اما این روش کار درست نیست.» او گفت که معتقد است باید به دنبال پیشرفت بود.

در همان نزدیکی، ضبط پسته ای آماده‌ فراوری پسته‌های برداشت‌شده بود. میوه‌هایی که پوک بودند، روی سطح آب شناور می‌شوند در حالی که پسته‌های مرغوب در آب فرو می‌روند.

لاکوس قسم خورد که «تا جایی که می‌تواند ادامه دهد»، حتی اگر دیگران آن را فداکاری بی‌معنی بدانند. او گفت: مردم می‌گویند بهتر است زمینم را بفروشم و یک میلیون یورو پول دربیاورم و بقیه عمرم را استراحت کنم.»

پسر لاکوس برای دی‌جی شدن آگینا را ترک کرده است و جوانانی که کشاورزی می‌کنند، انگشت‌شمارند. او در این باره گفت: «شما می‌توانید آنها را با انگشتان یک دست بشمارید» و افزود که همکارانش از «آخرین نسل» بودن صحبت می‌کنند.

او گفت: «اوضاع غم‌انگیز است و بدتر هم می‌شود، اما کاری از دستت بر نمی‌آید. این سُنت از بین خواهد رفت.»

منبع: برگرفته از خبرگزاری فرانسه